ابزارهای تشخیص سرقت ادبی[۱]
هنگامیکه یک پژوهشگر، حاصل مطالعه و دستاوردهای علمی پژوهشگر دیگری را بدون استناد و به نام خود در منبعی منتشر سازد مرتکب سرقت ادبی شده است. سرقت ادبی اقدامی غیراخلاقی و نوعی تخلف در حوزه نگارش و پژوهش به شمار میرود و اعتبار نویسنده و منبع وی را خدشهدار میسازد. این تخلف، گاه ممکن است به صورت آگاهانه و تعمدی و گاه ممکن است به صورت اتفاقی رخ دهد. بنابراین نویسنده پیش از ارسال منبع/ مقاله خود به ناشر میبایست از میزان درصد مشابهت متن خود با سایر متون علمی آگاهی یابد. زیرا در صورتیکه میزان مشابهت متن، بالا گزارش شود در روند داوری، مقاله/ منبع رد یا ریجکت خواهد شد.
با توجه به اهمیت این موضوع و همچنین با پیشرفت تکنولوژی در حال حاضر ابزارهای گوناگونی بدین منظور از فناوریهای پیشرفته موتور جستجو بهره برده و بنا به توانمندی ابزار، میزان مشابهت متن منبع را با متن کامل یا چکیده سایر منابع مقایسه نموده و درصد مشابهت و عبارت یا جملاتی که مشابهت آنها تشخیص داده شده را منعکس میسازند.
برخی از این ابزارها با توجه به خدماتی که ارائه میدهند بسیار گرانقیمت و در مقابل برخی رایگان هستند. در ادامه به معرفی دو سامانه مشابهتیاب متون فارسی و لاتین که دانشگاه خلیج فارس با آنها قرارداد دارد و اعضای دانشگاه میتوانند به صورت رایگان از آن بهره ببرند معرفی خواهد شد.
سامانه همانندجو برای بررسی سرقت ادبی در متون فارسی که میزان مشابهت منبع را با متن کامل پایاننامهها و رسالههای ایرانداک بررسی میکند:
راهنمای استفاده از امکانات سامانه همانندجو (ویژه دانشجویان)
راهنمای استفاده از امکانات سامانه همانندجو (ویژه اساتید)
سامانه iThenticate نیز ابزار بسیار قدرتمندی است که به منظور بررسی سرقت ادبی در متون لاتین کاربرد دارد و متن کامل منبع را با متن کامل سایر متون علمی به زبان لاتین بررسی میکند. به منظور دسترسی به این سرویس ابتدا با ویپیان دانشگاه به اینترنت متصل شوید و سپس بر لینک زیر کلیک نمایید:
راهنمای استفاده از سامانه iThenticate
برخی ابزارهایی رایگان بررسی سرقت ادبی نیز از طریق فهرست زیر قابل دسترسند:
earchenginereports.net (برای بررسی مشابهت متن با محتوای وب)
[۱] Plagiarism Checker